EDK CDIP CDPE CDEP
EDK CDIP CDPE CDEP

Sistem da furmaziun en Svizra

Ils fatgs da furmaziun en in pajais pluriling e federalistic

En Svizra èn ils fatgs da furmaziun ina incumbensa dal stadi, e quai da l'entrada en la scola obligatorica fin al stgalim terziar (scolas autas e furmaziuns professiunalas superiuras). La responsabladad per ils fatgs da furmaziun han en emprima lingia ils 26 chantuns. En il sectur postobligatoric (scolas da furmaziun generala, furmaziun professiunala, scolas autas) èn tant ils chantuns sco er la confederaziun cumpetents e portan uschia cuminaivlamain la responsabladad per quests stgalims da furmaziun. Ils chantuns e las vischnancas finanzieschan 90% da las incumbensas da furmaziun publicas.


Scola obligatorica 

La gronda part da las scolaras e dals scolars absolva la scola obligatorica en la scola publica da lur vischnanca da domicil. Circa 5% frequentan ina scola privata.

La scola publica ademplescha ina funcziun d'integraziun impurtanta: Uffants che derivan da differentas relaziuns socialas, linguisticas e culturalas frequentan la medema scola.

La responsabladad per la scola obligatorica han ils chantuns. Las vischnancas organiseschan il manaschi da scola. Perquai che la glieud è localmain francada fitg ferm, pon vegnir realisadas soluziuns adattadas al lieu. La frequentaziun d'ina scola publica è gratuita.

Durada dals stgalims da scola L'obligaziun d'ir a scola dura 11 onns. Il stgalim primar – inclusiv 2 onns scolina u ils emprims 2 onns d'in stgalim d'entrada – cumpiglia 8 onns. Il stgalim secundar I dura 3 onns. En il chantun Tessin dura il stgalim secundar I ("scuola media") 4 onns. Al cumenzament da lur obligaziun d'ir a scola han ils uffants per regla 4 onns.

I dat intgins paucs chantuns en la Svizra tudestga, nua che la scolina n'è betg obligatorica u nua ch'ella vegn frequentada obligatoricamain mo 1 onn. Ma er en quests cas va per regla la gronda maioritad dals uffants durant 2 onns a scolina. En intgins chantuns da la Svizra tudestga pon las vischnancas manar in stgalim fundamental u stgalim da basa. Tar questa furma d'organisaziun frequentan ils uffants da 4 fin 8 onns resp. da 4 fin 7 onns la medema classa. En la Svizra franzosa quintan ils 2 onns da scolina per regla tar il "cycle 1" u "cycle primaire 1" che dura 4 onns. En il chantun Tessin vegn purschì supplementarmain als 2 onns da scolina obligatorics 1 ulteriur onn per uffants a partir da 3 onns.

Sin il stgalim secundar I vegnan las scolaras ed ils scolars instruids en tut ils roms u en ina part dals roms en gruppas da prestaziun. En quest connex datti differentas furmas d'organisaziun (p.ex. classas separadas u classas cuminaivlas cun instrucziun da nivel en singuls roms).

Lingua d'instrucziun: La lingua d'instrucziun è tut tenor la regiun linguistica tudestg, franzos, talian u rumantsch. Las vischnancas da lingua rumantscha enconuschan ina situaziun speziala. Tradiziunalmain vegn dà en Svizra grond pais a l'emprender linguas. Durant il temp da scola obligatoric emprendan las scolaras ed ils scolars ina segunda lingua naziunala ed englais.


Furmaziun postobligatorica 

En il sectur da la furmaziun postobligatorica (stgalim secundar II e stgalim terziar) furman per regla relaschs interchantunals u da dretg federal la basa per las purschidas da furmaziun. Ils chantuns èn responsabels per exequir questas purschidas e mainan las scolas. Las duas scolas politecnicas federalas vegnan manadas da la confederaziun.

Stgalim secundar II: Circa dus terzs dals giuvenils midan suenter la scola obligatorica ad in emprendissadi che cumbina la scola e la pratica (emprendissadi dual). El terminescha cun in attestat federal da qualificaziun e po er vegnir absolvì cun maturitad professiunala. Circa in terz dals giuvenils frequenta ina instrucziun en scola (scola media spezialisada u gimnasi) che als prepara per in studi ad ina scola auta.

Tut en tut fan passa 90% dals giuvenils in diplom dal stgalim secundar II. Quest diplom als dat la pussaivladad d'entrar directamain en ina professiun, da midar ad ina scola spezialisada superiura u – cun ina maturitad gimnasiala, cun ina maturitad spezialisada u cun ina maturitad professiunala – da cuntinuar cun lur scolaziun en ina scola auta. La quota da maturitad importa totalmain 37.5% (maturitad gimnasiala, maturitad spezialisada e maturitad professiunala).

Stgalim terziar: Il stgalim terziar cumpiglia las scolas autas (scolas autas universitaras, scolas autas spezialisadas u scolas autas da pedagogia) e – sco segunda pitga impurtanta – la furmaziun professiunala superiura. La furmaziun professiunala superiura sa drizza a glieud da professiun cun experientscha e permetta a quella da sa spezialisar u da sa qualifitgar vinavant. Ella cumpiglia scolaziuns a scolas spezialisadas superiuras u ils diploms, sch'ins ha fatg cun success in examen reglamentà sin plaun federal (examen professiunal ed examen professiunal superiur).

La quota da diploms sin il stgalim terziar importa passa 45%; da quai èn var dus terzs diploms universitars e circa in terz diploms da la furmaziun professiunala superiura.


Las particularitads dals fatgs da furmaziun da la Svizra 

Ils fatgs da furmaziun svizzers vegnan caracterisads oravant tut:

  • d'ina gronda permeabilitad: I dat differentas vias d'entrar u da midar en ina scolaziun u en ina scola sco er da prender suenter ina scolaziun;
  • d'in access avert a tut las purschidas da furmaziun: Tgi che ha las qualificaziuns, po da princip absolver la scolaziun ch'ella u ch'el giavischa. Tar las scolas autas po er il lieu da furmaziun vegnir elegì libramain. Pervia da la purschida da plazzas d'emprendissadi datti tschertas restricziuns en il sectur da la furmaziun professiunala. En intginas scolas autas universitaras vala in numerus clausas per singuls roms.

Stadi dal mars 2017